W obronie rozumu

Rytuały jako sposób zwiększania samodyscypliny

Problemy z utrzymaniem diety, otyłość, niemożność porzucenia nałogów, brak systematyczności w nauce, niewystarczająca aktywność fizyczna, nadmierne upijanie się, uzależnienia od narkotyków, ryzykowne zachowania seksualne, niekontrolowanie własnych wydatków i oszczędności to tylko niektóre konsekwencje braku wystarczająco silnych mechanizmów samokontroli, lub tego, co kiedyś nazywaliśmy siłą woli. Koszty zdrowotne i ekonomiczne tych konsekwencji są ogromne i to zarówno dla jednostek, jak i całego społeczeństwa.

Bez zbytniej przesady moglibyśmy powiedzieć, że odkrycie sposobu na uzyskanie pełnej kontroli nad sobą, to swoisty „święty Graal” psychologii, który rozwiązałby większość problemów, którymi zajmuje się psychologia stosowana. Nic nie wskazuje abyśmy zbliżali się do jego odnalezienia, ale ostatnie dekady, przynoszą nam coraz więcej odkryć, które przynajmniej częściowo pozwalają nam zwiększać mechanizmy samokontroli. Jednym z nich jest wyjaśnienie znaczenia rytuałów w podwyższaniu samodyscypliny.

Rytuałami przesycona jest cała kultura stworzona przez człowieka niezależnie od tego, w jakim zakątku świata powstawała. Towarzyszą nam bez przerwy, począwszy od barwnych rzucających się w oczy rytuałów religijnych, poprzez codzienne rytuały towarzyszące przygotowywaniu i spożywaniu posiłków czy rytuały towarzyskie, aż do takich aktywności człowieka, jak np. służba wojskowa, które są niemal w całości zrytualizowane. Rytuały zbiorowe wspierają integrację społeczną i solidarność grupową, wzmacniają normy społeczne oraz dostosowują system wierzeń indywidualnych do systemów społecznych. Są one postrzegane jako zapewniające porządek i stabilność. Rytuały religijne wiążą się ze zwiększoną percepcją kontroli, w tym również wzmacniającą siłę woli do osiągnięcia pożądanych w danym systemie religijnym celów. Wiele wskazuje na to, że mogą one również pełnić funkcję samoregulacyjną.

Niedawno Allen Ding Tian wraz ze swoimi współpracownikami postanowił sprawdzić, czy zrytualizowane działania mogą wzmocnić subiektywne poczucie samodyscypliny, tak, że rytuały można wykorzystać do poprawy samokontroli behawioralnej. W tym celu zaplanowali i przeprowadzili sześć interesujących eksperymentów.

Więcej na ten temat w artykule mojego autorstwa opublikowanym w BPS Research Digest:

Performing meaningless rituals boosts our self-control through making us feel more self-disciplined

Lub w źródłowym opracowaniu:

Enacting rituals to improve self-control

Reklamy

2 comments on “Rytuały jako sposób zwiększania samodyscypliny

  1. MZ
    Lipiec 18, 2018

    A czy nie jest tak przypadkiem, że każdy sposób (niekoniecznie rytuał) zwolenienia przyjmowania pokarmu redukuje ilość spożywanych kalorii? (https://blogs.bmj.com/bmjopen/2018/02/12/slow-eating-speed-may-be-linked-to-weight-loss/)

    • Tomasz Witkowski
      Lipiec 21, 2018

      Nie, bo w kolejnych eksperymentach, w grupach kontrolnych badani wykonywali losowo dobierane gesty, które nie miały charakteru rytualnego, a zajmowały tyle samo czasu co rytuały i efekt był dużo słabszy (istotnie statystycznie).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Informacja

This entry was posted on Lipiec 17, 2018 by and tagged , , , .
Reklamy

Podaj adres e-mail w celu obserwowania tego bloga i otrzymywania powiadomień o dodaniu nowych wpisów.

Dołącz do 116 obserwujących.

%d blogerów lubi to: