W obronie rozumu

Moje wystąpienie na 4. Śląskim Festiwalu Nauki

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu:

Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

Niezmiernie miło mi poinformować, że wykład można obejrzeć na YouTube. Zachęcam do oglądania całości. Gdybyście jednak byli zainteresowani tylko moim wystąpieniem, to trwa ono od 4:31:42 do 5:04:14.

Patrząc na człowieka przez pryzmat słynnych klasycznych eksperymentów psychologii społecznej XX wieku jawi się on jako marionetka poruszana siłą sytuacji, która na niego oddziałuje. Potrafi zadawać ból i cierpienie innym, jeśli nakłoni go do tego sytuacja. Bywa jeszcze bardziej okrutny, jeśli zażąda tego od niego autorytet i zmienia swoje poglądy pod wpływem nacisku grupy nieznanych sobie osób. Czy rzeczywiście eksperymenty psychologii społecznej udowodniły, że człowiek jest z natury zły i bezwolny, a sytuacja jedynie wyzwala owo zło? Ile prawdy jest w obiegowych przekonaniach na ich temat? Czy podręczniki psychologii przedstawiają je rzetelnie? Czy Solomon Asch, Stanley Milgram, Philip Zimbardo i inni znani badacze ukrywali coś przed nami? Jak posługiwać się wnioskami z badań, aby nie wpadać w pułapkę błędu konfirmacji? Jaka jest różnica pomiędzy demonstracją a falsyfikacją? To tylko niektóre z pytań, na które będzie można znaleźć odpowiedzi podczas wykładu Tomasza Witkowskiego.

Sesja autografowa w kawiarni naukowej.

3 comments on “Moje wystąpienie na 4. Śląskim Festiwalu Nauki

  1. Małgorzata
    1 lutego, 2020

    Refleksje po wykładzie ( doceniam intencje):
    1. Jaką obiektywną wartość naukową mają eksperymenty oparte na KŁAMSTWIE lub, ładniej mówiąc, prowokacji ( zasięg i rola kłamstwa w życiu prywatnym i społecznym ( zwłaszcza współczesnym ) to temat-rzeka)
    2. Przekornie można zadać pytanie , czy kłamanie na temat kłamstwa nie daje pewnej permutacji PRAWDY ?
    3. Jaki procent z Pana wypowiedzi medialnych jest prowokacją naukową, a jaki – osobistym przekonaniem ?

    pozdrawiam

    • Tomasz Witkowski
      1 lutego, 2020

      1. W psychologii większość procedur eksperymentalnych opiera się na kłamstwie. Osoba badana najczęściej nie wiem co jest celem eksperymentu, lub jest okłamywana celowo, aby ten cel ukryć. Inaczej nie bylibyśmy w stanie dowiedzieć się czegokolwiek o naturze ludzkiej. Jednak po zakończeniu procedury eksperymentalnej obowiązuje badacza coś takiego, jak „procedura odkłamania” podczas której powinien badanym wyjaśnić rzeczywisty cel eksperymentu. Jeśli jednak badacz kłamie na temat hipotez, założeń, procedur i operacjonalizacji zmiennych (jak to robił np. Zimbardo), to wówczas wartość tych eksperymentów jest zerowa.
      2. Jeśli to jest prosta logika, i przyjmowane wartości są równe 0 i 1 to tak.
      3. Blisko 95-100%. Czasami powstrzymuję się od jednoznacznych wypowiedzi wynikających z moich przekonań, aby nie obrażać/wprawiać w zakłopotanie moich rozmówców (zasady grzecznościowe). Wówczas te wypowiedzi nie odpowiadają wiernie moim osobistym przekonaniom. Chciałbym też zwrócić uwagę na niewłaściwość sformułowania „osobiste przekonania”. Ja nie mam „osobistych” przekonań, tylko przekonania oparte na dowodach. Jeśli znam ich wiele, wówczas są mocne, jeśli mało – słabe. Jeśli dochodzą inne dowody przeczące poprzednim – zmieniam je. Tam gdzie zaczynają się „osobiste przekonania”, tam kończy się nauka.

      • Małgorzata
        1 lutego, 2020

        No tak, psychologia to trudna nauka. Dowody mają inny charakter niż np. w fizyce klasycznej, gdzie teorię można potwierdzić konkretnymi pomiarami.
        W psychologii można by zaproponować raczej zastosowanie zasady nieoznaczoności Heisenberga (tym razem z fizyki kwantowej) mówiącej o tym, że akt pomiaru wpływa na układ. Czy bardziej wiarygodne wyniki nie dałaby obserwacja spontanicznych reakcji ludzi w naturalnym środowisku niż sztuczny eksperyment ?
        Zdaję sobie sprawę, że to dużo trudniejsze. Ale może nie niemożliwe.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Podaj adres e-mail w celu obserwowania tego bloga i otrzymywania powiadomień o dodaniu nowych wpisów.

Dołącz do 160 obserwujących.

%d blogerów lubi to: