W obronie rozumu

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 2 Przemilczenie

Ten artykuł jest kontynuacją poprzedniego:

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 1 Złoty standard

W poprzednim odcinku analizowałem znane badania przeprowadzone pod nadzorem Martina Seligmana, które ustanowiły „złoty standard” w badaniach efektywności psychoterapii. A jednak w tym samym czasie, kiedy Seligman prowadził badania, których ułomność metodologiczna nie pozwoliłaby studentowi na zdobycie zaliczenia, przeprowadzono bardzo poprawne metodologicznie badania poświęcone również efektywności psychoterapii. Miały one na celu ocenę efektywności kompleksowych usług medycznych w zakresie zdrowia psychicznego wdrożonych w ramach Fort Bragg Demonstration Project. Projekt objął swoim zasięgiem 42 tysiące dzieci i młodzieży hospitalizowanych i leczonych ambulatoryjnie, trwał pięć lat i kosztował 80 milionów dolarów.[1] Badania nad efektywnością tego projektu miały pokazać, że kompleksowe usługi w zakresie zdrowia psychicznego i uzależnień, w tym oczywiście psychoterapia i poradnictwo, są bardziej opłacalne niż usługi dostępne w typowym systemie fragmentarycznym. Niestety, okazało się, że pomimo lepszego dostępu do opieki, zapewnionej ciągłości, mniejszej liczby ograniczeń w dostępie do leczenia i większej satysfakcji klientów, koszt był wyższy, a wyniki kliniczne nie lepsze w porównaniu do typowego systemu fragmentarycznego charakterystycznego dla innych obszarów w kraju. Rezultaty te stały w całkowitej sprzeczności z przewidywaniami psychologów formułowanymi przed rozpoczęciem projektu, którzy wiązali z nim wielkie nadzieje. Nawet pomimo tego, że pacjenci, podobnie jak w badaniach Seligmana, relacjonowali dużo wyższą satysfakcję z opieki, nie znaleziono żadnych dowodów na jej wyższą efektywność, co podkreśla fakt, że satysfakcja nie jest jednoznaczna z efektywnością, tak, jak chciał tego Seligman, w swoim nowym „złotym standardzie”.

Leonard Bickman, jeden z badaczy kierujących projektem, wraz ze swoimi kolegami podsumował go następująco:

Po pierwsze: założenie, że usługi kliniczne są w jakikolwiek sposób skuteczne, może być bardzo błędne. (…)

Po drugie: dłuższe leczenie skutkuje wyższymi kosztami bez odpowiednich znaczących wyników – więcej nie znaczy lepiej.[2]

Dla Bickmana brak rezultatów klinicznych prowadzonego przez siebie projektu był najbardziej uderzającym i nieoczekiwanym rezultatem. Wielokrotnie podkreślał, że powinniśmy przyjrzeć się naszym przekonaniom co do skuteczności praktyk klinicznych, szczególnie, że doniesienia na temat ich skuteczności pochodzą najczęściej z badań prowadzonych w zamkniętych warunkach eksperymentalnych, podczas gdy jego projekt prowadzony był w warunkach naturalnych przez bardzo długi czas. Co więcej, badania prowadzone w ramach Fort Bragg Demonstration Project próbowano zreplikować w Stark County. Okazało się, że stan dzieci, które nie korzystały z żadnych usług w zakresie zdrowia psychicznego poprawiał się analogicznie do tych, które korzystały z szerokiej oferty w tym zakresie.[3] Wyniki takie nie są zresztą odosobnione w literaturze. John Weisz i jego współpracownicy przeprowadzili w tym czasie szereg metaanaliz efektywności rzeczywiście świadczonych usług w zakresie zdrowia psychicznego (nielaboratoryjnych). Żadna z nich nie wykazała pozytywnego wpływu na zdrowie psychiczne pacjentów.[4]

Evaluating Managed Mental Health Services - The Fort Bragg Experiment | Leonard Bickman | SpringerWyniki dobrze zaprojektowanych badań, przeprowadzonych na grupie 42 tysięcy osób w warunkach naturalnych, dodatkowo zreplikowane powinny wstrząsnąć światem psychologii klinicznej. Nic takiego jednak nie nastąpiło. Książka opisująca badania w Fort Bragg opublikowana w tym samym czasie co artykuł Seligmana została do stycznia 2018 roku zacytowana… 75 razy. Dlaczego tak się stało? Bowiem w czasie, kiedy obie prace zostały opublikowane, American Psychological Association angażowała ogromne środki w kampanię edukacyjną, której celem było między innymi popularyzowanie usług psychoterapeutycznych, a podstawę tej kampanii stanowiły wyniki badań przeprowadzonych przez Seligmana. Tam gdzie ludzie kierują się dogmatami nie ma miejsca na twarde dane.

W tym miejscu warto podkreślić, że polityka wydawnicza czasopism naukowych preferuje publikowanie wyników badań, które pokazują efektywność. Wyniki badań, które nie pokazują efektywności, nie potwierdzają hipotez są odrzucane. Tworzy to tak zwany „efekt szuflady„, w której gromadzą się wyniki badań ilustrujących brak efektywności. Oceniając materiał dowodowy w jakimkolwiek obszarze należy to brać pod uwagę. Uwzględniają to autorzy niektórych tylko metaanaliz. Badania efektywności psychoterapii można porównać do skuteczności wędkarza. O tym, czy jego metody są dobre decydujemy na podstawie liczby i wielkości ryb, które przynióśł z połowu. Jednak rzadko zastanawiamy się nad tymi wszystkimi rybami, które ściągnęły przynętę z haka nie dając mu się złowić. Rzetelną miarą skuteczności powinien być stosunek tych złowionych, do tych, które uszły jego metodom pozbawiając go przynęty.

Przemilczanie niewygodnych danych w praktykach imitujacych podejście oparte na dowodach to metoda z obszernego arsenału narzędzi naukowych denialistów, o których napiszę jeszcze nieco więcej w kolejnych odcinkach. Tyleż łatwa i prosta dla stosującego ją co trudna do wykrycia przez potencjalnego odbiorcę. Dlatego zawsze warto zadawać pytania: Czy są badania, które przyniosły sprzeczne rezultaty? Jak wiele z nich jest niezgodnych z tymi wykorzystywanymi do imitacji? Jaką wartość metodologiczną mają jedne i drugie? Dlaczego są rzadko cytowane?

Ciąg dalszy nastąpi.

[1] L. Bickman, P.R. Guthrie, E.M. Foster, F.W. Lambert, W.T. Summerfelt, C.S. Breda, C.A. Heflinger, Evaluating Managed Mental Health Services: The Fort Bragg Experiment. Plenum, New York 1995.

[2] Tamże.

[3] L. Bickman, W.F. Summerfelt, J. Firth, S. Douglas, The Stark County Evaluation Project: Baseline results of a randomized experiment. W: D. Northrup, C. Nixon (red.), Evaluating Mental Health Services: How Do Programs for Children ‘Work’ in the Real World? Sage Publications, Newbury Park 1997, s. 231-259.

[4] J.R. Weisz, G.R., Donenberg, S.S. Han, B. Weiss, Bridging the gap between laboratory and clinic in child and adolescent psychotherapy. „Journal of Consulting and Clinical Psychology”, 63, 1995, s. 688-701; J.R. Weisz, S.S. Han, S.M. Valeri, More of what? Issues raised by the Fort Bragg study. „American Psychologist”, 52), 1997, s. 541-545; J.R. Weisz, B. Weiss, M.D. Alicke, M.L. Klotz, Effectiveness of psychotherapy with children and adolescents: A meta-analysis for clinicians. „Journal of Consulting and Clinical Psychology”, 55, 1987, s. 542-549; J.R. Weisz, B. Weiss, G.R. Donenberg, The lab versus the clinic’s effects of child and adolescent psychotherapy. „American Psychologist”, 47, 1992, s. 1578-1585.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Informacja

This entry was posted on 28 lutego, 2021 by .

Archiwum

Wprowadź swój adres email aby zaprenumerować ten blog i otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach przez email.

Dołącz do 187 obserwujących.

<span>%d</span> blogerów lubi to: